Publieksfilosofie

Afgunst. Een filosofie van een pijnlijke emotie.

Boom / 2024

Geselecteerd voor de longlist van de Socratesbeker 2025!

Afgunst is een pijnlijke emotie. Als we afgunstig zijn, hebben we het gevoel in de schaduw te staan van een broer of zus, vriend of vriendin, collega of teamgenoot. Anderen lijken het beter getroffen te hebben dan wijzelf en dat is maar moeilijk te verkroppen. Hoewel iedereen ermee bekend is, wordt afgunst slecht begrepen. In Afgunst onderzoek ik deze emotie. Wat is het verband tussen afgunst en eigenwaarde? Bestaat er een verschil tussen afgunst en jaloezie? Is afgunst alleen maar verwerpelijk? Wat is de politieke betekenis van afgunst? En hoe moeten we met haar omgaan? In dit boek ga ik te rade bij klassieke en hedendaagse filosofen, literatuur en de beeldende kunsten om deze vragen te beantwoorden.

——————————————————————————————————————————–

‘Een prachtig voorbeeld van wat filosofie volgens mij is: een oefening in persoonlijke en culturele zelfkennis. Rob Compaijen levert een even zorgvuldige als grondige analyse van gevoelens en van de begrippen waarmee we die aanduiden.’ – Paul van Tongeren

‘Rob Compaijen heeft de geschiedenis van deze emotie (annex ondeugd) en de betekenis ervan in al haar gelaagdheid proberen bloot te leggen. En dat heeft een prachtig boek opgeleverd. Even doorwrocht als helder is zijn analyse: stap voor stap neemt hij de lezer mee en laat hij zien waar het bij afgunst om gaat, uit welke ‘elementen’ het begrip bestaat en hoe het zich onderscheidt van andere verwante of aanpalende begrippen zoals jaloezie, wedijver, mimetische begeerte, verontwaardiging, bewondering, ressentiment en rancune. Daarmee beoefent hij voorbeeldige filosofie: het expliciteren van de (impliciete) betekenissen waarmee we onszelf en onze cultuur verstaan; een uitleg die de lezer (de mens) helpt om zichzelf – zijn houdingen en handelingen – en zijn samenleven met anderen beter te begrijpen.’ – Cyril Lansink (recensie op Bazarow)

‘De uitvoering [van dit boek] krijgt de volle punten. Inhoudelijk is er veel moois, zoals Compaijens uitweiding over hoe vooral de zelfdestructieve dimensie van afgunst zorgelijk is, en zelfs moreel te bekritiseren. De structuur van het boek is kraakhelder, en Compaijen schrijft buitengewoon toegankelijk. (★★★★)’ – Fleur Jongepier (recensie in Trouw)

‘Afgunst is een boeiend werk. Rob Compaijen is erin geslaagd deze emotie helder te duiden. De bouwstenen ervan worden laag per laag onder het licht gebracht: wedijver, begeerte, rancune, het lijkt allemaal van dezelfde familie van emoties, maar hoe zit dat precies? De auteur volgt de klassieke stappen van kijken, ontleden, toepassen… Het boek staat op de longlist van de Socratesbeker en is een van mijn favorieten.’ – Johan Crijns (Boekenblogger)